Ograniczenie władzy rodzicielskiej-co oznacza i w jakich sytuacjach może zostać zastosowane?

 

Pojęcie władzy rodzicielskiej

Zgodnie z art. 95 § 1 k.r.o. władzą rodzicielską są prawa i obowiązki rodziców, które obejmują pieczę nad dzieckiem, jego majątkiem oraz wychowywanie dziecka w sposób uwzględniający jego godność i prawa.

Warto wskazać, że do obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej należy również zapewnienie dziecku prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego, jak również przygotowanie dziecka do przyszłej pracy ( Wyrok NSA z 10.10.2023 r., I OSK 2269/21, LEX nr 3644857). Jako naczelną zasadę wykonywania władzy rodzicielskiej należy wskazać dobro dziecko.

 

Władza rodzicielska co do zasady, przysługuje obojgu rodziców.

 

Zmiana w zakresie władzy rodzicielskiej może nastąpić wskutek jej: ograniczenia, zawieszenia, bądź pozbawienia władzy rodzicielskiej.

 W niniejszym artykule uwaga zostanie poświęcona ograniczeniu władzy rodzicielskiej.

 

Do ograniczenia władzy rodzicielskiej może dojść w dwóch przypadkach.

 

Ograniczenie władzy rodzicielskiej w przypadku rozłąki rodziców (art. 107 §1 i §2 k.r.o)

Pierwszy przypadek odnosi się do sytuacji, w której rodzice żyją w rozłączeniu. Rozłączenie może dotyczyć m.in. rozwodu, separacji, czy np. zamieszkiwania w innych miastach.

Wówczas sąd może:

- pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom- jeżeli rodzice przedstawią zgodne pisemne porozumienie w sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem,

- powierzyć władzę rodzicielską jednemu z rodziców, z jednoczesnym ograniczaniem władzy drugiemu z rodziców,

 

Jeżeli rodzice nie przedstawiają zgodnego pisemnego porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem-  sąd może powierzyć jednemu z rodziców wykonywanie władzy rodzicielskiej, z jednoczesnym jej ograniczeniem drugiemu rodzicowi. Jednakże w niniejszym przypadku za ograniczeniem wykonywania władzy rodzicielskiej musi przemawiać dobro dziecka.

 

Sąd ograniczając władzę rodzicielską wskazuje w jakich sprawach rodzic, któremu władza rodzicielska zostaje ograniczona nie będzie mógł decydować (może to dotyczyć np. wyboru szkoły).

 

Ograniczenie władzy rodzicielskiej z powodu zagrożenia dobra dziecka (art. 109 k.r.o)

Drugi przypadek dotyczy zagrożenia dobra dziecka, co bez wątpienia stanowi środek ochronny. 

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przepis art. 109 k.r.o. ma zastosowanie w sytuacji, gdy rodzicom przysługuje władza rodzicielska (Postanowienie SN z 3.12.1998 r., II CKN 871/98, LEX nr 1215492).

Ograniczenie władzy rodzicielskiej w trybie art. 109 k.r.o. nie stanowi aktu represji skierowanego w stronę rodziców, lecz jest środkiem służącym ochronie dobra dziecka (Postanowienie SN z 28.04.2000 r., II CKN 452/00, LEX nr 52548).

 

Zgodnie z art. 109 §2 sąd opiekuńczy może w szczególności:

- zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania,

- wskazać, jakich czynności rodzice nie mogą dokonywać bez zezwolenia sądu,

- poddać rodziców ograniczeniem (takich jakim podlega opiekun),

- ustanowić nadzór kuratora sądowego,

- skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi,

- zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyróżnia dwa modele ograniczenia władzy rodzicielskiej, pomimo tego iż  posiadają wspólny cel jakim jest zawężenie władzy rodzicielskiej, różnią się one przesłankami zastosowania.

Należy podkreślić, że ograniczenie władzy rodzicielskiej nie jest równoznaczne z pozbawieniem prawa do kontaktów z dzieckiem oraz nie wpływa ono na obowiązek alimentacyjny.

 

Przykłady obszarów ograniczenia współdecydowania  rodzica.

Sąd z reguły wskazuje zakres, w jakim rodzic traci prawo do współdecydowania w sprawach małoletniego, takie jak np.:

-  istotne sprawy dziecka,

- wybór szkoły dziecka,

- leczenie obarczone ryzykiem,  

- posiadanie przez dziecko paszportu lub dowodu osobistego,

- wyjazd dziecka poza granicę Rzeczpospolitej Polskiej.

                 

Każda sprawa dotycząca władzy rodzicielskiej wymaga kompleksowej i indywidualnej oceny. Jeżeli potrzebujesz wsparcia prawnego w sprawie rodzinnej- zapraszamy do kontaktu. Nasza kancelaria oferuje kompleksową pomoc prawną w sprawach rodzinnych.